پوسیدگی دندان یک بیماری مسری
پوسیدگی دندان یک بیماری مسری
پوسیدگی دندان یکی از شایع ترین مشکلات دهان و دندان در سراسر جهان است. این مشکل می تواند در هر سنی رخ دهد و اگر درمان و پیشگیری نشود، باعث درد، عفونت و از دست دادن دندان می گردد. بسیاری از مردم می خواهند بدانند آیا پوسیدگی دندان مسری است یا نه. در این مقاله درباره ماهیت پوسیدگی، عوامل ایجادکننده، نقش باکتری‌ها، امکان انتقال، و راه‌های پیشگیری صحبت می کنیم.
پوسیدگی دندان یک بیماری مسری
پوسیدگی دندان چیست؟
پوسیدگی دندان یا کرِس (caries) فرآیندی است که طی آن مینای دندان و سپس لایه‌های داخلی تر (مانند عاج و پالپ) توسط اسیدهایی که باکتری‌های دهانی تولید می کنند، تخریب می شود. این باکتری‌ها از قندها و کربوهیدرات هایی که ما می خوریم استفاده می کنند و در نتیجه اسید تولید می شود. اگر این اسید به مرور پاک نشود، مواد معدنی مینای دندان کم می شود و در نهایت حفره یا سوراخی شکل می گیرد.
نقش باکتری‌ها در پوسیدگی
در دهان انسان ها جمعیت زیادی از باکتری‌ها زندگی می کنند. بعضی از این باکتری‌ها روی سطح دندان‌ها لایه‌ای چسبنده به نام پلاک تشکیل می دهند. گونه‌هایی مثل Streptococcus mutans و Lactobacillus به تولید اسید از قندها مشهورند و نقش مهمی در شروع و پیشرفت پوسیدگی دارند. پس می توان گفت باکتری‌ها عامل اصلی تولید اسید و آغاز فرایند پوسیدگی‌اند.
آیا پوسیدگی مسری است؟
چنان‌که گفته شد، خود پوسیدگی یعنی تخریب ساختار دندان یک وضعیت فیزیکی است و نمی توان آن را مثل یک ویروس که از فردی به فرد دیگر منتقل می شود، به‌طور مستقل «مسری» خواند. با این حال، باکتری‌های مسئول ایجاد پوسیدگی قابلیت انتقال بین افراد را دارند. به‌طور مثال:
انتقال از طریق بزاق:
بوسیدن، آزمایش غذا با قاشق دیگران، لیس زدن پستانک قبل از دادن به کودک، یا استفاده مشترک از وسایل دهانی می تواند باکتری‌ها را منتقل کند.
انتقال از مادر به کودک:
نوزادان در ابتدا بدون باکتری‌ها را در دهان ندارند، اما مادر یا مراقبان می توانند باکتری‌ها را به نوزاد منتقل کنند. اگر مادر یا اطرافیان دارای بار بالای باکتری‌های مولد پوسیدگی باشند، احتمال انتقال و در نتیجه پوسیدگی در کودک افزایش می یابد. بنابراین، اگرچه «پوسیدگی» به خودی خود یک عفونت قابل انتقال مانند آنفلوانزا نیست، عوامل مولد آن (باکتری‌ها) می توانند منتقل شوند و این انتقال می تواند خطر ایجاد پوسیدگی را در فرد جدید بالا ببرد.
چه عواملی تعیین می کنند که آیا باکتری منتقل‌شده باعث پوسیدگی می شود؟
-
- داشتن باکتری‌های مولد لازم است ولی کافی نیست. عوامل متعددی تعیین می کنند که آیا فردی به پوسیدگی مبتلا می شود یا نه:
- رژیم غذایی: مصرف مکرر قندها و خوراکی چسبنده خطر را بسیار افزایش می‌دهد.
- بهداشت دهان: مسواک نزدن، نخ دندان نکشیدن و عدم استفاده از دهان‌شویه‌ها یا فلورایدها باعث می شود پلاک‌ها باقی بمانند و اسید زیاد اثر کند.
- فلوراید: فلوراید مینای دندان را مقاوم‌تر می کند و می تواند از پیشرفت پوسیدگی جلوگیری کند.
- میزان بزاق: بزاق نقش محافظتی دارد؛ خشکی دهان ریسک پوسیدگی را بالا می‌برد.
- ساختار دندان: شیارها و فرو رفتگی‌های عمیق در سطح دندان برخی افراد را بیشتر مستعد می کند.
- سن و شرایط سلامتی: کودکان و سالمندان و افرادی که داروهایی مصرف می کنند یا بیماری‌هایی دارند ممکن است بیشتر در معرض خطر باشند.
همچنین بخوانید: 11 روش خانگی تسکین درد دندان در بارداری
چطور می توان خطر انتقال باکتری‌ها و در نتیجه پوسیدگی را کاهش داد؟
چند کار ساده ولی مؤثر وجود دارد که می توان انجام داد:
- از قاشق یا لیوان مشترک با کودکان و افراد دیگر خودداری کنید، مخصوصاً وقتی بهداشت دهان آن‌ها نامناسب است.
- از بوسیدن لب کودک، به‌ویژه در نوزادی که هنوز دندان‌هایش نیامده، با احتیاط رفتار کنید.باکتری‌ها از طریق بزاق منتقل می شوند.
- بهداشت دهان را رعایت کنید: حداقل دو بار در روز مسواک بزنید و روزانه نخ دندان بکشید.
- استفاده از خمیر دندان حاوی فلوراید و در صورت نیاز، دهان‌شویه فلوراید یا تجویز فلوراید توسط دندان‌پزشک.
- محدود کردن مصرف شیرینی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین، به‌ویژه بین وعده‌ها.
- معاینات منظم دندان‌پزشکی و پاک‌سازی حرفه‌ای پلاک و جرم.
- برای نوزادان، از پستانک یا قاشق تمیز استفاده کنید و قبل از گذاشتن پستانک داخل دهان، آن را با دهان خود نشورید.
- در صورت داشتن خشکی دهان، با دندان‌پزشک یا پزشک درباره راهکارها صحبت کنید.
نکات ویژه درباره کودکان
کودکان حساس‌ترین گروه هستند چون سیستم ایمنی و بهداشت دهانی‌شان هنوز در حال شکل گیری است. انتقال باکتری‌ها از مراقبان به کودک می تواند منجر به «پوسیدگی زودرس کودکان» شود که گاهی به سرعت پیشرفت می کند و سلامت کلی کودک را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بنابراین توجه به نکات زیر مهم است: مراقبان باید به سلامت دهان خود توجه کنند؛ کاهش بار میکروبی در دهان مراقب می تواند خطر انتقال را کم کند. از دادن بطری شیر یا نوشیدنی‌های شیرین هنگام خواب خودداری کنید؛ این کار ریسک پوسیدگی را بسیار بالا می‌برد. اولین معاینه دندان‌پزشکی معمولاً پس از رویش اولین دندان یا تا سن یک سالگی توصیه می شود.
خلاصه و نتیجه‌گیری
پوسیدگی دندان خود به‌عنوان خرابی ساختاری دندان یک بیماری «مسری» به معنی کلاسیک نیست، اما باکتری‌های عامل پوسیدگی می توانند از فردی به فرد دیگر منتقل شوند. این انتقال، همراه با عوامل محیطی و رفتاری مثل رژیم غذایی و بهداشت دهان، می تواند منجر به تشکیل پوسیدگی در فرد جدید شود. بنابراین توجه به بهداشت دهان، کاهش مصرف قند، استفاده از فلوراید و رفتارهای پیشگیرانه خصوصاً در مواجهه با کودکان می تواند خطر انتقال و بروز پوسیدگی را به طور چشمگیری کاهش دهد.
از شما متشکریم که تا انتهای این مقاله با ما همراه بودید. سوالات خود را در قسمت “نظرات” با ما در میان بگذارید، همچنین اگر ایده یا نظری در رابطه با این مطلب دارید، خوشحال می شویم آن را با ما در میان بگذارید.
سرشاخه میخک را با خواص ضددرد، ضدنفخ، گرم‌کننده، تقویت‌کننده گوارش، ضدعفونی‌کننده، آرام‌بخش، تقویت‌کننده استخوان و… با بهترین کیفیت را از فروشگاه عطارک تهيه نماييد.
